Phân Loại Rác Thải Y Tế: 4 Nhóm & Mã Màu (TT 20/2021)

Mỗi ngày, các cơ sở y tế trên cả nước thải ra hàng trăm tấn chất thải, trong đó không ít loại mang mầm bệnh, hóa chất độc hại và vật sắc nhọn. Chỉ một chiếc kim tiêm đặt nhầm túi hay một bịch chất thải lây nhiễm trộn lẫn với rác sinh hoạt cũng đủ gây rủi ro cho nhân viên y tế, bệnh nhân và cả cộng đồng. Đó là lý do phân loại rác thải y tế thành 4 nhóm chất thải với mã màu túi/thùng riêng biệt luôn được xem là khâu mở đầu quan trọng nhất trong toàn bộ quy trình quản lý chất thải.

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, chất thải phải được phân loại đúng nhóm, đúng màu ngay tại nơi phát sinh. Vậy rác thải y tế gồm những loại nào, mỗi loại dùng màu gì, lưu giữ tối đa bao lâu và cần tránh những sai lầm nào? Toàn bộ câu trả lời nằm trong các phần ngay sau đây.

Rác Thải Y Tế Là Gì?

Rác thải y tế hay chất thải y tế là các loại chất thải phát sinh trong quá trình khám chữa bệnh, xét nghiệm, nghiên cứu y học, chăm sóc sức khỏe, sản xuất – sử dụng dược phẩm và những hoạt động liên quan tại cơ sở y tế. Chất thải này có thể tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau như kim tiêm đã qua sử dụng, băng gạc dính máu, thuốc hết hạn, hóa chất xét nghiệm, mẫu bệnh phẩm hoặc rác sinh hoạt phát sinh trong bệnh viện, phòng khám.

Tuy nhiên, chất thải y tế không hoàn toàn giống rác thải sinh hoạt thông thường. Một số loại có thể chứa vi sinh vật gây bệnh, hóa chất nguy hại, dược phẩm hoặc vật sắc nhọn có khả năng gây tổn thương và lây nhiễm. Ngay cả những vật dụng có hình thức giống rác thông thường cũng có thể phải được quản lý khác nhau tùy vào khu vực và quá trình phát sinh.

Chính vì vậy, Thông tư 20/2021/TT-BYT yêu cầu phân loại tại nguồn. Chất thải phải được nhận diện và đưa vào đúng bao bì, dụng cụ ngay tại nơi phát sinh thay vì gom chung rồi phân loại sau. Làm đúng từ bước đầu giúp hạn chế lây nhiễm chéo, giảm tai nạn nghề nghiệp và thuận tiện cho toàn bộ quá trình thu gom, xử lý về sau.

Vì Sao Phải Phân Loại Rác Thải Y Tế Tại Nguồn?

Phân loại rác thải y tế đúng cách giúp cơ sở y tế kiểm soát nguy cơ lây nhiễm, bảo vệ con người, hạn chế ô nhiễm và giảm chi phí xử lý. Đây là bước quan trọng cần thực hiện ngay tại nơi phát sinh chất thải.

• Ngăn ngừa lây nhiễm: Rác thải y tế có thể chứa vi khuẩn, virus và mầm bệnh. Phân loại riêng giúp hạn chế lây nhiễm chéo trong bệnh viện và ra cộng đồng.
• Bảo vệ người tiếp xúc: Kim tiêm, dao mổ và vật sắc nhọn có thể gây thương tích, lây bệnh. Đựng đúng thùng chuyên dụng giúp bảo vệ nhân viên y tế và người thu gom rác.
• Bảo vệ môi trường: Hóa chất, thuốc và chất thải nguy hại nếu xử lý sai có thể gây ô nhiễm đất, nước và không khí.
• Tiết kiệm chi phí xử lý: Không phải mọi rác thải y tế đều là chất thải nguy hại. Phân loại đúng giúp giảm lượng rác phải xử lý theo quy trình đặc biệt, từ đó tiết kiệm chi phí.

Phân loại rác thải y tế đúng quy định là nền tảng để quá trình thu gom, lưu giữ và xử lý chất thải diễn ra an toàn, hiệu quả và tiết kiệm hơn.

Phân Loại Rác Thải Y Tế Theo Thông Tư 20/2021/TT-BYT

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, chất thải y tế cần được phân loại ngay tại nơi phát sinh. Mỗi nhóm chất thải sử dụng bao bì, dụng cụ hoặc thùng chứa phù hợp để hạn chế lây nhiễm và thuận tiện cho quá trình thu gom, xử lý.

Chất Thải Lây Nhiễm

Đây là nhóm có nguy cơ lây truyền bệnh cao, thường được nhận diện bằng màu vàng. Chất thải lây nhiễm gồm:

• Vật sắc nhọn: Kim tiêm, dao mổ, thủy tinh vỡ có dính máu hoặc dịch cơ thể.
• Chất thải không sắc nhọn: Bông, băng gạc, găng tay và vật dụng dính máu, dịch tiết.
• Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao: Mẫu bệnh phẩm, dụng cụ chứa mẫu và chất thải từ phòng xét nghiệm.
• Chất thải phát sinh từ khu vực cách ly: Các loại chất thải có nguy cơ chứa tác nhân gây bệnh truyền nhiễm.

Đặc biệt, vật sắc nhọn phải được bỏ vào hộp chuyên dụng có khả năng chống đâm xuyên, không bỏ trực tiếp vào túi đựng rác.

Chất Thải Nguy Hại Không Lây Nhiễm

Nhóm này không mang yếu tố lây nhiễm nhưng có thể chứa hóa chất, dược phẩm hoặc kim loại nặng gây ảnh hưởng đến sức khỏe và môi trường.

Một số loại thường gặp gồm:

• Hóa chất và dung môi xét nghiệm đã qua sử dụng.
• Nhiệt kế thủy ngân, thiết bị chứa kim loại nặng.
• Thuốc hết hạn, thuốc không còn sử dụng.
• Chất thải chứa thành phần độc hại từ hoạt động điều trị.

Những chất thải này cần được thu gom riêng và xử lý theo đúng yêu cầu đối với chất thải nguy hại.

Chất Thải Phóng Xạ

Chất thải phóng xạ chủ yếu phát sinh tại các cơ sở có hoạt động y học hạt nhân, chẩn đoán hoặc điều trị sử dụng chất phóng xạ.

Nhóm chất thải này không được xử lý như rác y tế thông thường mà phải được lưu giữ, vận chuyển và xử lý theo quy định chuyên ngành về an toàn bức xạ.

Chất Thải Rắn Thông Thường (Màu Trắng & Màu Xanh)

Đây là chất thải không chứa yếu tố lây nhiễm hay thành phần nguy hại, tính chất gần với rác sinh hoạt. Theo Khoản 5 Điều 6 Thông tư 20/2021/TT-BYT, nhóm này được tách làm hai dòng với hai màu khác nhau:

• Màu trắng dành cho chất thải thông thường tái chế: Giấy, bìa carton, chai nhựa sạch và bao bì có khả năng tái chế.
• Màu xanh dành cho chất thải thông thường không tái chế: Thức ăn thừa, rác từ khu vực hành chính, nhà ăn và các loại rác sinh hoạt không có yếu tố nguy hại.

Phân biệt rạch ròi hai màu này giúp cơ sở y tế vừa tận dụng được nguồn tái chế, vừa tránh lãng phí chi phí xử lý.

Chất thải lỏng y tế

Chất thải lỏng y tế là các loại chất thải dạng lỏng phát sinh trong quá trình khám chữa bệnh, xét nghiệm và chăm sóc bệnh nhân. Nhóm này bao gồm dịch cơ thể, máu và dịch thải có nguy cơ lây nhiễm, hóa chất lỏng, dung dịch xét nghiệm và nước thải từ hoạt động chuyên môn tại cơ sở y tế.

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, chất thải lỏng y tế cần được phân loại và thu gom phù hợp với tính chất nguy hại. Chất thải lỏng có nguy cơ lây nhiễm hoặc chứa hóa chất nguy hại phải được quản lý, xử lý theo quy định, không được tùy tiện xả vào hệ thống thoát nước. Riêng nước thải y tế phải được thu gom và xử lý đạt quy chuẩn môi trường áp dụng trước khi xả thải. Việc quản lý đúng quy trình giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm, ô nhiễm nguồn nước và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bảng phân loại rác thải y tế theo màu sắc

Màu sắc của thùng và túi đựng giúp nhân viên y tế nhận biết nhanh từng nhóm chất thải ngay tại nơi phát sinh. Việc sử dụng đúng màu không chỉ giúp hạn chế nhầm lẫn mà còn hỗ trợ quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải y tế an toàn hơn.

Nhóm	Loại chất thải	Mã màu	Biểu tượng	Ví dụ điển hình
1	Lây nhiễm sắc nhọn	Vàng (hộp kháng thủng)	Nguy hại sinh học	Kim tiêm, lưỡi dao mổ
1	Lây nhiễm không sắc nhọn	Vàng (túi/thùng)	Nguy hại sinh học	Băng gạc, găng tay dính máu
2	Nguy hại không lây nhiễm	Đen	Cảnh báo độc hại/gây độc tế bào	Formaldehyde, thủy ngân, thuốc hóa trị
3	Phóng xạ	Theo quy định bức xạ	Ký hiệu phóng xạ	Chất thải xạ trị, y học hạt nhân
4	Thông thường tái chế	Trắng	Không bắt buộc	Giấy, carton, chai nhựa sạch
4	Thông thường không tái chế	Xanh	Không bắt buộc	Thức ăn thừa, rác hành chính

Phân loại rác thải y tế theo màu sắc giúp cơ sở y tế dễ nhận biết và quản lý từng loại chất thải. Nhân viên cần bỏ rác đúng thùng ngay tại nguồn phát sinh, đặc biệt không để chất thải lây nhiễm hoặc nguy hại lẫn với rác sinh hoạt thông thường.

Quy định về biểu tượng và nhãn cảnh báo trên bao bì chất thải y tế

Bên cạnh việc phân loại theo màu sắc, bao bì và thùng chứa chất thải y tế phải có tên loại chất thải và biểu tượng cảnh báo phù hợp theo Điều 5 và Phụ lục II Thông tư 20/2021/TT-BYT. Quy định này giúp nhân viên y tế dễ dàng nhận diện mức độ nguy hại, hạn chế nhầm lẫn trong quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.

Cụ thể, các loại biểu tượng cần chú ý gồm:

• Biểu tượng nguy hại sinh học: Sử dụng để cảnh báo chất thải có nguy cơ lây nhiễm, thường xuất hiện trên túi và thùng chứa chất thải y tế màu vàng.
• Biểu tượng cảnh báo chất thải nguy hại: Áp dụng phù hợp với đặc tính nguy hại của chất thải, chẳng hạn chất độc hại, chất gây độc tế bào hoặc chất dễ cháy.
• Biểu tượng phóng xạ: Sử dụng đối với chất thải phóng xạ theo quy định chuyên ngành về an toàn bức xạ.
• Biểu tượng tái chế: Dùng để nhận diện chất thải được phân loại, thu gom phục vụ mục đích tái chế.

Ngoài ra, cơ sở y tế nên bổ sung tên khoa/phòng phát sinh, ngày giờ đóng gói và thông tin nhận diện chất thải theo quy trình quản lý nội bộ. Việc ghi nhãn rõ ràng giúp truy xuất nguồn gốc, kiểm soát quá trình bàn giao và nâng cao an toàn trong quản lý chất thải y tế.

Nguyên tắc vàng khi thực hiện phân loại rác thải y tế

Để phân loại rác thải y tế đạt hiệu quả, cơ sở y tế không chỉ cần nhận biết đúng từng nhóm chất thải mà còn phải thực hiện đúng quy trình trong mọi khâu vận hành. Một số nguyên tắc quan trọng cần được tuân thủ gồm:

• Phân loại ngay tại nguồn: Rác thải phải được phân loại ngay tại nơi phát sinh như phòng bệnh, phòng khám, phòng xét nghiệm hoặc phòng phẫu thuật. Không nên gom chung rồi mới phân loại sau.
• Dùng đúng màu và ký hiệu: Mỗi loại chất thải cần được bỏ vào đúng túi, thùng hoặc dụng cụ chứa theo màu sắc và ký hiệu quy định. Việc dùng sai thùng có thể gây nhầm lẫn trong quá trình thu gom và xử lý.
• Không để thùng quá đầy: Khi thùng hoặc túi chứa đạt khoảng 3/4 dung tích, cần được thay mới và đóng kín. Điều này giúp hạn chế rơi vãi, rách túi hoặc phát tán chất thải ra môi trường.
• Trang bị bảo hộ khi thu gom: Nhân viên thu gom rác thải y tế cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ phù hợp như găng tay, khẩu trang, quần áo bảo hộ và các dụng cụ cần thiết.
• Không tự ý mở lại bao bì đã đóng kín: Sau khi túi hoặc thùng chứa chất thải đã được đóng kín, không nên mở lại để lấy hoặc phân loại lại rác. Việc này có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với chất thải nguy hại.

Thực hiện đúng các nguyên tắc trên giúp phân loại rác thải y tế an toàn, hạn chế lây nhiễm và giảm sai sót trong quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý. Quan trọng nhất là toàn bộ nhân viên trong cơ sở y tế cần thực hiện đồng bộ và nhất quán ngay từ nơi phát sinh chất thải.

Những sai lầm phổ biến cần tránh

Trong quá trình phân loại và thu gom rác thải y tế, một số sai sót tưởng nhỏ nhưng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm và mất an toàn. Các lỗi thường gặp gồm:

• Bỏ kim tiêm vào túi rác mềm: Kim tiêm, dao mổ và vật sắc nhọn phải được đựng trong hộp chuyên dụng chống đâm xuyên, không bỏ vào túi nilon thông thường.
• Nhồi rác vào thùng đã đầy: Việc cố nhét thêm rác có thể làm rách túi, tràn chất thải và tăng nguy cơ tiếp xúc với nguồn nguy hiểm.
• Để chất thải lây nhiễm tồn đọng lâu: Túi rác không nên để kéo dài tại hành lang hoặc khu vực phát sinh mà cần được thu gom, vận chuyển đúng quy trình.
• Giao việc cho người chưa được đào tạo: Nhân viên thu gom chất thải y tế cần được hướng dẫn đầy đủ về phân loại, bảo hộ và xử lý tình huống phát sinh.

Hạn chế những sai sót trên giúp quá trình quản lý rác thải y tế an toàn hơn, đồng thời giảm nguy cơ tai nạn, lây nhiễm và vi phạm quy định trong cơ sở y tế.

Quy trình thu gom, lưu giữ và vận chuyển nội bộ

Sau khi phân loại rác thải y tế đúng tại nguồn, chất thải cần tiếp tục được thu gom, lưu giữ và vận chuyển theo quy trình an toàn. Việc kiểm soát tốt từng bước giúp hạn chế rơi vãi, lây nhiễm chéo và bảo đảm chất thải được bàn giao đúng quy định.

Bước 1: Phân loại tại nguồn

Chất thải được phân loại ngay tại khoa, phòng hoặc khu vực phát sinh và đưa vào đúng túi, thùng hoặc dụng cụ chứa phù hợp.

Bước 2: Thu gom theo tuyến nội bộ

Nhân viên phụ trách thu gom chất thải theo lịch và tuyến đường quy định, hạn chế đi qua khu vực đông bệnh nhân hoặc khu vực sạch.

Bước 3: Lưu giữ tại khu vực tập kết

Chất thải được đưa về nơi lưu giữ tạm thời trước khi xử lý. Khu vực này cần tách biệt với nơi khám chữa bệnh, có mái che, bảo đảm vệ sinh và hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận.

Bước 4: Bàn giao cho đơn vị xử lý

Chất thải được bàn giao cho đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp, đồng thời thực hiện đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo quy định.

Thực hiện đúng quy trình thu gom, lưu giữ và vận chuyển rác thải y tế giúp cơ sở y tế kiểm soát chất thải xuyên suốt từ nơi phát sinh đến khâu xử lý cuối cùng. Đây cũng là yếu tố quan trọng để bảo đảm an toàn cho nhân viên, bệnh nhân và môi trường xung quanh.

Thời gian lưu giữ rác thải y tế tối đa

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, thời gian lưu giữ rác thải y tế được quy định cụ thể nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm và bảo đảm an toàn trong quá trình quản lý chất thải.

• Chất thải lây nhiễm: Được lưu giữ tối đa 2 ngày (48 giờ) trong điều kiện bình thường. Nếu bảo quản lạnh ở nhiệt độ dưới 8°C, thời gian lưu giữ tối đa là 7 ngày.
• Cơ sở phát sinh dưới 5 kg chất thải lây nhiễm/ngày: Có thể lưu giữ tối đa 3 ngày trong điều kiện bình thường, với điều kiện bao bì được buộc kín hoặc dụng cụ chứa có nắp đậy kín.
• Chất thải nguy hại không lây nhiễm: Thời gian lưu giữ tối đa là 1 năm kể từ thời điểm phát sinh. Nếu phải lưu giữ lâu hơn do chưa có phương án vận chuyển hoặc xử lý phù hợp, cơ sở y tế phải thực hiện báo cáo theo quy định.

Tuân thủ đúng thời gian lưu giữ chất thải y tế giúp hạn chế phát tán mầm bệnh, giảm nguy cơ ô nhiễm và bảo đảm quá trình thu gom, xử lý được thực hiện an toàn, đúng quy định.

Thùng rác y tế cần đáp ứng những tiêu chí nào?

Để hỗ trợ phân loại rác thải y tế an toàn và đúng quy trình, thùng chứa cần phù hợp với từng nhóm chất thải, vị trí sử dụng và lượng rác phát sinh thực tế. Một số tiêu chí quan trọng gồm:

• Đúng màu sắc: Thùng và túi đựng cần sử dụng đúng màu quy định cho từng loại chất thải, giúp nhân viên dễ nhận biết và tránh bỏ nhầm rác.
• Có ký hiệu, nhãn cảnh báo rõ ràng: Thùng chứa chất thải lây nhiễm hoặc nguy hại cần có biểu tượng và nhãn nhận diện phù hợp, đặt ở vị trí dễ quan sát.
• Chất liệu bền, an toàn: Thùng phải chắc chắn, không thấm nước, khó rách hoặc nứt vỡ trong quá trình sử dụng, thu gom và vận chuyển.
• Kích thước phù hợp: Dung tích thùng nên tương ứng với lượng chất thải phát sinh tại từng khu vực, tránh tình trạng quá nhỏ gây đầy nhanh hoặc quá lớn khiến rác lưu lại lâu.
• Bố trí ở vị trí thuận tiện: Thùng rác cần đặt tại nơi dễ tiếp cận, dễ quan sát và không gây cản trở hoạt động khám chữa bệnh.

Giải pháp thùng rác y tế đạt chuẩn của CNC Thành Đạt

Việc lựa chọn thùng rác y tế đạt chuẩn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phân loại, thu gom và quản lý chất thải tại bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế và các cơ sở chăm sóc sức khỏe. CNC Thành Đạt cung cấp nhiều mẫu thùng rác phù hợp với từng khu vực sử dụng, hỗ trợ cơ sở y tế bố trí hệ thống phân loại chất thải khoa học, thuận tiện và đồng bộ.

Tại sao các cơ sở y tế tin chọn CNC Thành Đạt?

CNC Thành Đạt – đơn vị sở hữu website cabinbotgacthanhdat.com – có hơn 19 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất thiết bị phục vụ môi trường. Doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 và hệ thống quản lý môi trường ISO 14001:2015, đồng thời sở hữu đội ngũ kỹ thuật và xưởng sản xuất trực tiếp.

• Sản xuất trực tiếp tại Việt Nam: Chủ động các công đoạn cắt, chấn, hàn, xử lý bề mặt và sơn tĩnh điện, giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm tốt hơn.
• Gia công theo yêu cầu: Khách hàng có thể lựa chọn kích thước, dung tích, màu sắc, số ngăn và kết cấu phù hợp với từng khoa, phòng hoặc khu vực sử dụng.
• Hỗ trợ phân loại chất thải y tế: Thùng có thể được sản xuất theo màu sắc, ký hiệu và nhu cầu phân loại thực tế của cơ sở y tế.
• Đa dạng mẫu mã: Có nhiều lựa chọn từ thùng inox đạp chân, thùng nắp lật đến thùng phân loại nhiều ngăn dành cho khu vực công cộng.

Nhờ khả năng sản xuất trực tiếp, CNC Thành Đạt có thể đáp ứng cả đơn hàng số lượng nhỏ và các dự án cần trang bị đồng bộ hệ thống thùng phân loại rác thải y tế.

Danh mục thùng rác phù hợp cho cơ sở y tế

Tùy vào lượng chất thải và vị trí sử dụng, cơ sở y tế có thể lựa chọn các dòng sản phẩm sau:

• Thùng rác inox đạp chân: Phù hợp với phòng bệnh, phòng khám, khu tiêm truyền hoặc khu vực cần hạn chế tiếp xúc bằng tay. Sản phẩm có nhiều dung tích từ khoảng 5 – 30 lít.
• Thùng rác thép sơn tĩnh điện 3 ngăn: Phù hợp với hành lang, khu hành chính, khu chờ hoặc khu vực cần phân loại nhiều dòng chất thải tại cùng một điểm.
• Thùng rác inox nắp lật: Thường được bố trí tại sảnh, hành lang và khu vực công cộng có mật độ người sử dụng cao.
• Bộ thùng phân loại rác y tế: Có thể thiết kế đồng bộ theo từng khoa, phòng về số lượng, dung tích, màu sắc và kiểu dáng, giúp quá trình phân loại chất thải thuận tiện hơn.

Bảng giá tham khảo thùng rác y tế

Giá thùng rác y tế phụ thuộc vào dung tích, chất liệu, kiểu dáng, số lượng đặt hàng và yêu cầu gia công thực tế. Khách hàng có thể tham khảo mức giá sau:

sản phẩm	Dung tích / Kích thước	Giá tham khảo
Thùng rác inox đạp chân nhỏ	5L – 8L	180.000 – 280.000đ/chiếc
Thùng rác inox đạp chân tầm trung	12L – 20L	320.000 – 550.000đ/chiếc
Thùng rác inox đạp chân lớn	30L	600.000 – 850.000đ/chiếc
Thùng inox nắp lật công cộng	Cỡ trung – lớn	450.000 – 1.350.000đ/chiếc
Thùng thép sơn tĩnh điện 3 ngăn	Khoảng 180 – 240 lít	Liên hệ báo giá

Lưu ý: Mức giá trên mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo vật liệu, kích thước, số lượng cũng như yêu cầu gia công của từng đơn hàng. 

Phân loại rác thải y tế đúng quy định là bước nền tảng giúp cơ sở y tế kiểm soát nguy cơ lây nhiễm, bảo vệ nhân viên, bệnh nhân và môi trường. Chìa khóa nằm ở việc nhận diện đúng bốn nhóm chất thải, dùng đúng mã màu theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, ghi nhớ màu trắng cho rác tái chế và màu xanh cho rác không tái chế, thu gom tại nguồn, kiểm soát thời gian lưu giữ và trang bị thùng rác đạt chuẩn.

Đầu tư một hệ thống thùng chứa phù hợp không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao tính chuyên nghiệp và giảm rủi ro vận hành. Nếu cơ sở của bạn đang cần tư vấn thùng rác y tế đạt chuẩn, CNC Thành Đạt sẵn sàng hỗ trợ lựa chọn sản phẩm, báo giá và giao hàng toàn quốc.